Elmelunde Kirke

Oudste stenen kerk op Møn met kalkschilderingen van de Elmelunde-meester

Door Ingo Kroll · bijgewerkt op 31-10-2026 · Bronnen onderaan

De Elmelunde Kirke (ook Elmelunde Church) is een romaanse dorpskerk in Elmelunde, ongeveer 9 km ten oosten van Stege. De kerk geldt als de oudste stenen kerk op Møn, en haar gewelven en muren dragen kalkschilderingen van de Elmelunde-meester, naar wie de werkplaats is genoemd. Volgens de kerkgemeente is de kerk dagelijks van 9 tot 20 uur open (stand oktober 2026). Je kunt het bezoek goed combineren met de Keldby Kirke en de krijtrotsen.

Geschiedenis en bouwgeschiedenis

De kerk staat op een heuvel met een wijds uitzicht en diende zeelieden lang als oriëntatiepunt. Ten oosten ervan ligt een grafheuvel, die de gemeente in de bronstijd plaatst. De eerste stenen kerk ontstond aan het eind van de 11e eeuw. lex.dk noemt rond 1075, de kerkgemeente rond 1085. Ze had een schip met 6,5 m hoge muren en kleine, hooggelegen vensters, plus een lager en smaller koor. Van dat gebouw staan alleen de triomfmuur en de twee lange muren nog overeind. Visgraatmetselwerk aan de noordzijde laat zien hoe vroeg er gebouwd werd.

Rond 1200 werd het schip naar het westen verlengd, in baksteen. De oude noord- en zuidportalen werden dichtgemetseld, sindsdien ligt de ingang in het zuidwesten. Het gewelf in het schip verving rond 1462 het balkenplafond. De toren ontstond in twee fasen: het onderste deel stamt uit de 14e eeuw, het bovenste was rond 1500 klaar. Omstreeks diezelfde tijd verving een langer koor het romaanse, en kwam het voorportaal erbij. De sacristie volgde rond 1700. De windvanen op de toren dragen het jaartal 1826 (kerkgemeente Keldby-Elmelunde, lex.dk, stand oktober 2026).

De kalkschilderingen van de Elmelunde-meester

De oudste schilderingen dateren van 1462. Een inscriptie in het oostelijke gewelf boven de koorboog noemt kerkvoogd Johannes Judhe en Hemelvaartsdag 1462 als moment. Toen kregen de nieuwe gewelven geometrische patronen op de bogen. Tegen het eind van de 15e eeuw werd die laag overkalkt. Een schilder van wie de naam onbekend is en die men de Elmelunde-meester noemt, beschilderde daarna muren en gewelven. lex.dk plaatst de hoofdbeschildering in 1500 tot 1520 en schrijft haar toe aan een werkplaats. Waarom en wanneer de oudere laag verdween, weet de gemeente niet, ook de opdrachtgever is onbekend.

Het thema is de schepping en herschepping van de mens, vooral uit het Nieuwe Testament, met daarbij legenden en alledaagse taferelen zoals ploegen en jagen. Tussen de beelden slingeren bloemen, sterren en bladwerk. De meester werkte waarschijnlijk met voorbeelden uit de Biblia pauperum, de armenbijbel. Zijn figuren herken je aan de hoofden en de slaperige ogen. De kleuren zijn zwart, lichte en donkere oker, Spaans groen en cinnaberrood, dat alleen nog als donkere vlekken op mantels, engelenvleugels en sterren bewaard is.

Volgens lex.dk zijn de motieven zo verdeeld:

Koor: de Drie-eenheid in het oosten, de gegeselde Christus in het zuiden, de intocht in Jeruzalem in het westen.
Schip, oostelijk gewelf: het Laatste Oordeel, de hemelpoort met Petrus, de verdoemden in de hellenmuil, daarnaast de Annunciatie, het bezoek van Maria aan Elisabeth en de geboorte van Jezus.
Schip, middelste gewelf: de Drie Koningen, de kindermoord in Bethlehem, de vlucht naar Egypte en de legende van het snelgroeiende zaad.
Schip, westelijk gewelf: het gebed van de rijke en de arme man, de schepping van Adam en Eva, de zondeval met de verdrijving uit het paradijs.
Dieren: onder meer een eenhoorn en een leeuw in de onderste vlakken van de gewelfkappen.

De schilderingen werden in 1885 tot 1887 blootgelegd, in 1895 restaureerde professor Magnus Pedersen ze. Het Nationalmuseum voerde in 1969 en 1970 een grote restauratie uit: het gewelf werd gereinigd, eerdere ingrepen werden gecorrigeerd en er werden nog meer schilderingen ontdekt. Op de muren van het schip en bij de koorboog zitten resten van romaanse beschildering, die om technische en financiële redenen voorlopig niet kunnen worden blootgelegd.

Tot het interieur behoort het altaarstuk uit 1646 in kraakbeenbarok, een werk van Henrik Werner, geschonken door Corfitz Ulfeldt en Leonora Christina. De preekstoel uit 1649 heeft vijf vlakken met Christus en de vier evangelisten en staat op een figuur van de heilige Petrus. In de torenruimte staat een orgel van Frobenius uit 1917. In het schip hangt het model van de "Enhjørningen", een schip uit 1605 dat in 1619 onder Jens Munk naar Groenland voer; het model kwam in 1946 in de kerk (gemeente, lex.dk).

Altaarstuk in de Elmelunde Kirke met inscriptietafel en figuren — Het altaar van de Elmelunde Kirke

Bezoek: openingstijden, kerkdiensten en regels

De kerken in Keldby en Elmelunde openen en sluiten hun deuren automatisch en zijn dagelijks van 9 tot 20 uur toegankelijk (kerkgemeente Keldby-Elmelunde, stand oktober 2026). Een toegangsprijs noemt de gemeente niet. Kerkdiensten en evenementen staan in de agenda op keldbyelmelundekirke.dk. Op de site noemt de gemeente onder meer de bevestiging in Elmelunde op 25 april 2027.

De gemeente vraagt de kerken als gewijde ruimtes te respecteren en bij kerkdiensten en kerkelijke plechtigheden rekening te houden met anderen. Voor rondleidingen of verhalen over de kerk noemt ze de lokale historicus Jim Falk Hansen als contactpersoon; de contactgegevens staan op de contactpagina van de gemeente.

Route en parkeren

De kerk ligt aan de Kirkebakken in Elmelunde, de toerit takt af van de Klintevej, de hoofdweg van Stege naar Møns Klint. Vanaf Stege rij je 8,8 km en ongeveer 11 minuten, vanaf het GeoCenter Møns Klint 13,2 km en ongeveer 17 minuten, vanaf kasteel Liselund 8,6 km en ongeveer 10 minuten, vanaf de Keldby Kirke 4,1 km en ongeveer 6 minuten (OpenStreetMap-routing, stand oktober 2026). De kaart hieronder toont de kerk en haar buren.

Direct bij de kerk ligt een grindparkeerplaats, volgens OpenStreetMap zonder kosten (stand oktober 2026). In de buurt vermeldt OpenStreetMap een gratis, rolstoeltoegankelijk toilet. Aan de Klintevej ligt ook de bushalte "Elmelunde Kirke" (Movia); dienstregelingen vind je op rejseplanen.dk.

Bij het laden worden kaarttegels van OpenStreetMap opgehaald. · Schets: © OpenStreetMap-bijdragers

1: Elmelunde Kirke
2: Keldby Kirke
3: Fanefjord Kirke
4: Kasteel Liselund
5: GeoCenter Møns Klint

Andere kerken met kalkschilderingen op Møn

Aan de Elmelunde-meester worden op Møn schilderingen in drie kerken toegeschreven. Op Falster komen Tingsted, Nørre Alslev en Åstrup erbij (kerkgemeente Keldby-Elmelunde, Wikipedia).

Keldby Kirke ligt maar 4,1 km verderop en toont drie tijdperken op elkaar: een beeldenfries in het koor rond 1275, het Laatste Oordeel op de triomfmuur rond 1325 en de gewelfschilderingen van de meester rond 1480. Het dorp, de ligging en de openingstijden beschrijft de pagina Keldby.

Fanefjord Kirke staat op een heuvel boven de Fanefjord tussen Store Damme en Hårbølle, 23,8 km van Elmelunde. Het langhuis stamt uit de tweede helft van de 13e eeuw, de oudste fresco's op de triomfboog ontstonden rond 1350, de grootste groep rond 1500. Ze werden in 1932 tot 1934 onder het pleisterwerk blootgelegd, de grote restauratie eindigde in 2009. Meer over deze kerk staat bij de bezienswaardigheden en activiteiten op Møn, de plaats in de buurt is Hårbølle.

Fanefjord Kirke met steiger tegen de toren en wegwijzers naar Hårbølle en Grønsalen — Fanefjord Kirke, eveneens met schilderingen van de Elmelunde-meester

Combineren met Møns Klint en Liselund

De kerk ligt aan de route tussen Stege en de oostkust en past als stop op weg naar de krijtrotsen. De kliffen, trappen en uitkijkpunten beschrijft de pagina Krijtrotsen van Møn, het museum de pagina GeoCenter Møns Klint. Het landschapspark met het witte kasteel bereik je vanaf Elmelunde in ongeveer tien minuten: Kasteel Liselund. Wandelingen in de omgeving staan onder Wandelen op Møn, restaurants en winkels vind je in Stege.

Overnachten in de buurt

Elmelunde ligt midden op het eiland: naar Stege is het 11 minuten, naar het GeoCenter 17 minuten. Accommodaties van alle soorten toont de accommodatiegids voor Møn, kamers en vakantiehuizen vind je ook direct hier:

Overnachten

Geselecteerde accommodaties op Møn

Partnerlinks: bij een boeking ontvangen wij commissie, de prijs verandert niet voor u.

Geselecteerd op gastbeoordeling bij Booking.com, stand 30-10-2026.

Alle accommodaties op Møn

Bronnen en stand

Stand 31-10-2026

Veelgestelde vragen

Waar ligt de Elmelunde Kirke?

In Elmelunde, midden op Møn, op een heuvel aan de weg Kirkebakken, die aftakt van de Klintevej. Vanaf Stege is het 8,8 km rijden, ongeveer 11 minuten (OpenStreetMap-routing, stand oktober 2026). Direct bij de kerk ligt een grindparkeerplaats, die volgens OpenStreetMap gratis is.

Wanneer is de Elmelunde Kirke open en wat kost de toegang?

De kerkgemeente Keldby-Elmelunde schrijft dat de kerken in Keldby en Elmelunde dagelijks van 9 tot 20 uur open zijn en dat de deuren automatisch open en dicht gaan (stand oktober 2026). Een toegangsprijs noemt de gemeente niet. Voor kerkdiensten en evenementen toont de agenda op keldbyelmelundekirke.dk de actuele data.

Hoe oud is de Elmelunde Kirke?

De kerk geldt als de oudste stenen kerk op Møn. De romaanse kern dateert van het eind van de 11e eeuw, lex.dk noemt rond 1075, de kerkgemeente rond 1085. Rond 1200 werd het schip naar het westen verlengd, de toren werd vanaf ongeveer 1300 gebouwd en was rond 1500 klaar.

Wie was de Elmelunde-meester en wat tonen zijn kalkschilderingen?

De Elmelunde-meester is een onbekende schilder, vernoemd naar de kerk. De gemeente dateert zijn beschildering op het eind van de 15e eeuw, lex.dk op 1500 tot 1520 en spreekt van een werkplaats. Te zien zijn onder meer het Laatste Oordeel, de Drie Koningen, de vlucht naar Egypte, de schepping van Adam en Eva en de zondeval.

Welke andere kerken op Møn hebben schilderingen van de Elmelunde-meester?

De kerken van Keldby, 4,1 km verderop, en Fanefjord, 23,8 km verderop (rijafstand, OpenStreetMap-routing, stand oktober 2026). Op Falster worden hem bovendien schilderingen in Tingsted, Nørre Alslev en Åstrup toegeschreven (kerkgemeente Keldby-Elmelunde).